Lasta numero

 

Arkivo de EL

 

ESPERANTA LIGILO

Oficiala organo de Ligo Internacia de Blindaj Esperantistoj (LIBE)

numero 6 - Junio 2024

 

 

Enhavtabelo

 

88-a IKBE: kvara komuniko.

Financa raporto de LIBE por la jaro 2023.

Panjo kaj Morto.

Rendevuo kun la Reĝino de Masajoj.

 

 

 

 

88-a IKBE - kvara komuniko

 

Same kiel pasintjare ni kunigas nian Kongreson kun seminario,

organizita kunlabore kun aliaj Esperanto-oorganizoj. Tion ni faras por riĉigi

la programon kaj kontribui al inkludo de nevidantaj esperantistoj.

Ĝis nun aliĝis al la evento, aŭ anoncis sian aliĝon, pli ol kvardek

esperantistoj el dekses landoj. Siajn prelegojn prezentos fakuloj pri diversaj fakoj

kaj sian partoprenon en la arta programo jam anoncis pluraj kongresontoj.

Ni atendas vian aliĝon ĝis la 30-a de Junio. Ankaŭ via partopreno en la

programo estas bonvena.

 

Provizora programo

Sabato, 17-ade Aŭgusto

18.00-19.00 Vespermanĝo

19.00-21.00 Interkona vespero

 

Dimanĉo, 18-a de Aŭgusto

07.30-08.30 Matenmanĝo

09.00 Konversacia rondo

10.00 Seminario: Duncan Charters

13.00-14.00 Tagmanĝo

14.00-18. Vizito al la centro de la urbo

18.00-19.00 Vespermanĝo

20.00 Koncerto - Carsten Schnathorst

 

Lundo, 19-a de Aŭgusto

07.30-08.30 Matenmanĝo

09.00-10.00 Malfermo de la Kongreso

Salutvortoj

10.00-10.30 Regalo

10.30-12.30 Zlatoje Martinov: "Planlingvoj kaj plurlingveco"

Pier Luigi da Costa: "La egipta hieroglifa skribo"

13.00-14.00 Tagmanĝo

15.00-18.00 Seminario:

Francesco Maurelli, Sara Spano: Prelego

Istvan Szabolcs: Ideo pri fondo de nova (kultura) somera semajno

laŭ la ekzemplo de la Baltiaj Tagoj en ĉelandlimaj urboj

Rumaniaj Serbiaj kaj Hungariaj

Balkandanuba kunlaboro

18.00-19.00 Vespermanĝo

19.30 Serbiaj artistoj sin prezentas

 

Mardo, 20-a de Aŭgusto

07.30-08.30 Matenmanĝo

09.00-10.00

Natalia Kasymova: Konversacia rondo

Sophie Renault: "Lernu la francan - individue aŭ grupe")

(pri la tempo oni interkonsentos surloke)

09.30-12.00

Nedeljka Loĵajiĉ: "Instruado de Esperanto al viddifektitaj kursanoj"

Aranka Laslo: "Spertoj de retkursoj en miksitaj grupoj"

Nedeljka Loĵajiĉ: Ateliero pri afabla kaj agrabla kontakto kun nevidantoj

Elzbieta Karczewska: "Raymond Schwartz - Laŭ mia ridpunkto"

13.00-14.00 Tagmanĝo

15.00-17.30

Galina Lukianenko: "Fenomeno de la rusa klasika literaturo"

Ariadna Garcia Guti"errez: "Instrui interkulturon instruante la hispanan"

18.00-19.00 Vespermanĝo

20.00 Arta programo

Carsten Schnathorst kaj Halina Kuropatnicka Salamon - Recitalo;

Istvan Kabok: Poezio de kelkaj hungaraj poetoj;

......

 

Merkredo, 21-a de Aŭgusto

07.00-08.00 Matenmanĝo

08.15 Tuttaga ekskurso

Vizito de Topola

Kragujevac - Tagmanĝo;

Arta programo: Saŝa Pilipoviĉ kaj aliaj

Vizito al kelkaj vidindaĵoj de la urbo

Vespermangco

Libera vespero

 

Ĵaŭdo, 22-a de Aŭgusto

07.00-08.00 Matenmanĝo

08.30-09.30 Natalia Kasymova: konversacia rondo

09.30-12.30 Seminario:

Duncan Charters

Ĝenerala asembleo de LIBE

13.00-14.00 Tagmanĝo

14.30-17.30 Seminario

Sara Spano, Francesco Maurelli:

Igor Pejin:

Vespermanĝo en restoracio - Zemuna kajo

 

Vendredo, 23-a de Aŭgusto

077.30-08.30 Matenmanĝo

09.00-10.00 Konversacia rondo

Seminario

Tagmanĝo

Seminario

Kunveno de diversaj grupoj

Vespermanĝo

Arta vespero

 

Sabato, 24-a de Aŭgusto

Matenmanĝo

Fermo de la Kongreso

Tagmanĝo

Foriro

 

Pri 3xiuj demandoj bonvolu turni vin al:

nedeljkalozajic@gmail.com kaj

zarkovicjovan@gmail.com

 

Bonvenon!

 

 

 

Financa raporto de libe por la jaro 2023

 

konto libk-p ĉe uea

 

komenca saldo ........ eŭroj 32.290,55

enspezoj:

kotizoj ..................... .147,49

entute ...................... .147,49

 

elspezoj:

membreco ĉe uea ............ .132,00

 

entute ...................... ,132,00

 

fina saldo .................. 32.306,04

 

 

konto $dacosta-$libe ĉe bnl

 

Komenca saldo .... eŭroj .796,46

enspezoj

kotizoj ................. .415,00

el la kaso de albe ...... 13.090,62

interezo ................ , 0,31

 

entute................... 13.505,93

elspezoj

presado de $l ........... . 99,07

bankaj kaj impostaj .... # .162,89

entute ................. # .261,96

 

fina saldo .............. 14.041,50

 

Resume, en niaj du kontoj ni havis sume jarkomence 33.087,01 eŭrojn;

ni ricevis 13.653,42 eŭrojn (kotizoj 562,49, ALBE 13.090,62, interezo 0,31)

kaj elspezis entute 393,96 eŭrojn (99,07 por presado, 132,00 por membreco

ĉe uea kaj 162,89 por bankaj elspezoj kaj impostoj).

Jarfine ni havis sur niaj kontoj sume 46.347,54 eŭrojn.

Klarigo. rimarkindaj en la ĉijara raporto estas la nekutime malgranda

elspezo por presado, kiu tamen koncernas nur ĝustigo de antaŭa miskalkulo,

kaj la granda enspezo ŝuldita al la malfondo de nia aŭstra sekcio ALBE,

kies kapitalo estis transdonita al LIBE.

Malfondo de asocio estas ĉiam malĝoja okazaĵo; iom mildigu nian malĝojon

la informo, ke la membroj de ALBE aliĝis al EBLOGO kaj restas do aktivaj

en nia movado.

la kasisto P. L. da Costa

 

 

 

Panjo kaj Morto

 

Se ion mi malŝatas, mi malŝatas sardelojn.

Finfine mi kisis knabinon. Mi, dektrijarulo, kisis dekjaran dancistinon.

Kia honoro! Danke al mia Panjo.

 

Ĉiuj kiuj konis mian Panjon povas konfirmi ke mi ne troigas asertante

ke ŝi estis dezirinda bopatrino: ŝi ne havis ian intencon enmiksiĝi en

alies aferojn. Nur lasu ŝin okupiĝi per sia libero, viziti teatron, kinejon,

fari ekskursojn, aŭskulti muzikon. Kaj rendevui kun siaj multnombraj amikoj.

Principe viraj, kompreneble.

 

Mi sciis ke Panjo ne plu amas paĉjon. Li estis nula homo, enkorpigita mizero.

Li ne havis monon. Li ne ŝoforis. Li ne kapablis farbi la murojn memstare.

Li estis magra kaj nervoza, ĉiam grumblanta. Panjo ne kaŝis ke ŝi ne

amas lin. Tiam mi pensis ke Panjo nenion kaŝas.

 

"Neniam en mia vivo mi lekis piĉon!", publike fanfaronis mia patro. Liaj amikoj

el la strato, publiko por tiu monologo,

mokridetis al tio. "(Kiu do lekas vian edzinon, Toni? Ĉu mi rajtus anstataŭi

vin por tiu devo?"; "Idioto, vi perdos la edzinon!") Li sentis sin tre bone

ĉar li neniam lekis piĉon. Kvazaŭ pro tio li meritus oran medalon.

Pro la fakto ke ĉiuj sciis ke li estas kokrito, li ne tiom bone sentis sin.

Tiun suferon li kutimis dronigi en botelon. Ĉu sobran, ĉu ebrian,

Panjo same lin abomenis.

 

Mia Panjo. Ŝi estis grafino el getto. Kutime ŝi konsideris sin punita per la

fakto ke ŝi naskis kvinfoje (mi havis du fratojn kaj du fratinojn). Ŝi

opiniis nin puno por siaj pekoj.

 

Miaj fratinoj estis de alia patro, ni estis duonfrataj. La unua edzo de Panjo

sin mortigis. En la dudekkvina vivjaro, li ĵetis sin el kampanilo.

Kiam li aŭdis ke li havos plian infanon. Post kelkaj monatoj naskiĝis

Ani, mia dua duonfratino. Diketa, malalta, nebela, ŝi estis kompleta malo

ol Venia, la unua filino de Panjo. Venia, princino, fiero kaj honoro de la

tuta familio, estis _Miss dufoje. Nigrehara, bluokula, bonstatura. Neniu

rezistis al Venia. Kaj Ani, povrulino, ĉiam sidis hejme kiel muso.

"Cindrulino, jen mia sorto". Sed Ani estis pli trankvila persono, preta por

helpi, sindonema kaj diligenta. Venia kutimis vivi de sia ĉarmo, de siaj

ridetoj. Venia sin nutris per vira admiro. Tion ŝi heredis de Panjo. Ege pigra virino estis mia fratino Venia.

* * *

Kiel okazis ke mi dektrijara kisis dancistinon?

Panjo ne havis difinitajn aŭ klarajn kriteriojn; ŝi ŝatis ĉiujn virojn.

Preskaŭ ĉiujn. Blondaj, nigraj, altaj, fragilaj, korpulentaj, adoleskuloj,

olduloj, ĉiuj estis akcepteblaj. Se ŝi sufiĉe drinkis. Ŝi kapablis flati kun

pliaj samtempe, kaj tion ŝi faris virtuoze.

 

Iam okazis ke ni troviĝis ĉe iu festo. Mi ne plu memoras, ĉu ies naskiĝtago,

aŭ simile, sed oni manĝis kaj trinkis abunde. Ĉeestis gitaristo, forta vireto

en siaj malfruaj kvardekaj. Panjo flirtis kun li ĉar ne ekzistis alia elekto.

"Ĉiam mankas bona masklaĵo", ŝi kutimis komenti, kvazaŭ temus pri

viando, ŝafaĵo, bovidaĵo, aŭ simile.

 

Masklaĵo. Masklaĵo. Masklaĵo. Kiam mi fariĝos masklaĵo? Ĉu agrablas esti

aĵo por nia elspezado, por plezurigo de sorĉistinoj?

 

Ho jes, sendube plaĉas esti tiu karno ardanta, (mi legis la respondon en la

bluaj okuloj de la gitaristo). La povrulo ekpensis ke li vere plaĉas al

Panjo.

 

Jam mi travivis noktajn poluciojn, jam mi scils kio okazas kiam koleginoj senhontaj

metas la manon sur mian pisilon. Pisilo, jes. Sed neniam mi kisis iun knabinon.

La bluokula gitaristo havis filinon. Antonia estis dancistino. Niaj gepatroj,

jam bone ebriaj, konsentis pri nia onta geedziĝo.

 

"Tuj mi subskribus ke Antonia nasku miajn nepojn", diris Panjo.

"Estus mia honoro havi tian bofilon kia Stanislao", aldonis Gitaristo.

 

Kaj mi videble plaĉis al la dancistino. Ŝi ruĝiĝis.

 

Panjo permesis al mi trinki iom. De tie venis mia kuraĝo. Mi prenis la manon

de Antonia kaj kondukis ŝin malantaŭ la dometon, kie neniu nin vidas.

Kaj mi kisis ŝin. Simple.

 

Dudek jarojn poste, mi serĉis Dancistinon por plenumi la promeson;

mi volis vere edziĝi kun ŝi. Sed

$Antonia malaperis. En mia rememoro ŝi

restis la plej delica kaj delikata el ĉiuj amspertoj, kiujn mi poste travivis.

Mi volis ke Antonia nasku la nepojn al Panjo. Sed tio ne povis okazi, ne estis destinite

 

Gitaristo estis nur momenta kaprico de Panjo, kiu daŭris ne pli ol tiun tagon.

Kaj Antonia dancis tra miaj sonĝoj longe/ En blanka baletistina jupeto,

kun plektita hararo, Antonia Blanka.

$panjo kaj $morto #ae

 

Mi iris al teatro por trovi ŝian foton. Antonia Blanka vojaĝis kun mi tra maroj, dum

miaj navigadoj. Ŝia senkulpa vizaĝo devis esti turnita al muro dum mi amoris

kun amikinoj de maristoj. Pri tio mi pedante zorgis.

 

Post dudek jaroj mi revenis al teatro, kun tiu sama foto de Blanka

Dancistino.

Neniu havis informon pri la disvolvo de ŝia bela kariero. Ŝi estis steleto

tiam, oni prognozis al ŝi mondan famon,

sed ŝi malaperis.

 

Ne estas mi persono facile rezignanta. Mi serĉis rusinon, ŝian iaman instruistinon.

Albina Petrovna, emerita baletpedagogo, loĝis sola en malpura domavco. Ŝi estis vidvino.

 

"Certe ke mi memoras Antonian, Kiel ŝin forgesi?" diris Albina, vidinte foton.

Tuj mi bedaŭris ke mi donis la foton de sanktulino al tremanta mano

de alkoholdependa virinaĉo.

"Kion vi pretas donaci al mi, por la informo pri Antonia?", tuj elturniĝis

tiu besto. Mi montris centdolaran monbileton. Albina intencis tuj ĝin

forŝiri el mia mano, sed mi malebligis tion. Avidaj okuloj senpacience eklumis.

 

"La patro de Tonja murdis sian edzinon. Li malkovris ke ŝi perfidis lin.

La knabino restis orfa. Oni ŝin sendis al orfejo. Tial ŝi ne plu povis

daŭrigi la ekzercadon. La patro neniam eliris el prizono; tie li mortis, nur

kelkajn semajnojn antaŭ la fino de sia puno."

 

Povra princino! Mi volis ŝin flegi, leki ŝiajn vundojn, helpi ŝin.

Antaŭ ol ĉio, mi volis ŝin renkonti.

* * *

Kiam mia patro mortis, ni ĉiuj timis ke Panjo vere faros bruan feston, kiel

ŝi ĵuris dum jardekoj. Tamen Panjo sin detenis de tiu stultaĵo. Ŝi nur

kunmetis mortanoncon: "Kun gaia koro ni informas ĉiujn, ke mizera pediko Toni

Gabrov, kiu neniam lekis pivcon, forlasis nin. Gratuloin ni akceptas volonte.

Festo okazos en nia ĝardeno."

 

Mia frato apenaŭ konvinkis ŝin tion ne publikigi. Nun Panjo ne plu hontis pro

nia ekzisto: ni ĉiuj plenkreskis, kaj ŝi estis fiera Panjo de malofta familio.

Plaĉis al ŝi tiu roto.

 

Post la kvardeka naskiĝtago, Panjo komencis dikiĝi. Ŝi perdis la iaman talion,

kaj fajnfragilajn femurojn. Surprize, plaĉis al ŝi tiu ŝanĝo. Ŝi ŝatis

la korpon, kaj propran, kaj aliajn. Panjo daŭre estis alloga, eĉ pli ol antaŭe.

 

Mia duonfratino Ani frue edziniĝis. Silenta kaj pacienca, trovis modestan

knabon kun modesta domo. Ŝi mem laboris kiel fizioterapeŭto. Ani neniam naskis.

Mi estis ŝokita kiam ŝia edzo konfidis al mi ke ili neniam konsumis la geedzecon.

La modesta laboristo estis modeste samseksema. Mia bofrato provis allogi min.

"Ani vi restas cindrulino kun dika himeno", mi cerbumis. Panjo restis

indiferenta al tiu informo. "Mi scias", estis ŝia nura reago.

 

Filipo, mia pli aĝa frato, ankaŭ fariĝis maristo. Li estis ferdeka oficiro

kaj mi ŝipmotoristo. Niaj du salajroj estis pli ol sufiĉaj por renovigi la domon,

post la morto de patro. Finfine ni povis forĵeti la rubaĵaron kolektitan de li.

 

Panjo estis ege fiera per ni du: ni aldonis supran etaĝon subtegmentan,

kun kliva tegolaro, kiel ŝi ĉiam revis. Tie ^i havis propran mansardon sunplenan.

 

La aĝo kunportis siajn fruktojn: Panjo ne plu havis tiomajn amikojn, amantojn,

amorantojn. Ĉu pro perdo de intereso, ĉu pro hezito; nur kelkaj konstantuloj

ŝin vizitadis. Tiuj samaj de jardekoj, ŝiaj fidelaj adorantoj, kiuj preskaŭ

apartenis al familio, Sed novajn ŝi ne plu trovis.

 

Nia plej juna frato fariĝis frizisto. Li edziĝis la unua. "Gumo gardas la kapon",

milfoje Panjo ripetadis dum ni estis infanoj. Kiam ni fariĝis adoleskaj,

ĉiam ŝi enmetis skatoleton da kondomoj en niajn poŝojn. Sed Toni ne obeis,

ne plaĉis al li surmeti gumon. Dekokjara li patriĝis. Kelkajn monatojn

post la morto de patro. Lia filo prenis la nomon honore al avo kaj patro: Toni La

Tria. Estante stultulo, Toni ne lernis sian lecionon; en rekorda tempo li havis

kvin infanojn. Kaj mirinde, kun unusola edzino. Panjo ne estis tre kontenta,

sed ŝi akceptis la situacion. Baldaŭ ŝi alkutimiĝis al tiu bofilino.

 

Antonia. Dancistino. Blanka. Princino. Denove mi serĉis ŝin.

Mi ne rezignis. Esplorado min kondukis

al orfejo en Zagrebo.

"Ni ne estas rajtigitaj doni informojn pri niaj protektitoj", severe respondis

la direktorino. Pensinte ke kelkaj monbiletoj helpos laŭ kutimo, mi gajnis

denuncon por korupto. Per iom pli da monbiletoj, mi liberigis min de tribunalo.

$Antonia, princino, kie vi estas? Ĉu ankoraŭ virga por mi, floreto?

* * *

Io okazis al Panjo. Subite ŝi eksilentis. Ŝi tute ĉesis paroll.

Ni maltrankviliĝis/ Dum ŝi promenis, Venia kaj mi traserĉis ŝian ĉambron.

En tirkesteto apud kapkuseno ŝi konservis mortanoncon: "Fotpasis en Francio

rofesoro doktoro $Aŭrelio Link", Kaj lafoto de bonaspekta viro en siaj sesdekaj jaroj.

Tioma tristeco de Panjo signifis ke ŝi neniam gustumis Profesoron Doktoron Fekulon,

aŭ kiel li nomiĝis. Eble li estis ŝia inspiranto, ĉar Panjo estis aprezata

verkistino esperantlingva. Mi konis la funkciadon de Panjo: ŝi traktis homojn

kiel maĉgumojn. Kiam ili perdas dolĉecon, forsputindaj. Neniam ŝi ploris

pro iamaj amantoj.

 

Ŝi tamen havis kolekton de gazetaj eltranĉaĵoj, mortanoncoj. Inkluzive

tiun de mia patro. Ŝi zorge konservis ilin. Foje ŝi parolis kun ili.

 

Mia Panjo ne estis timigita de Morto, ili du amikiĝis. Morto ĉiam ŝin helpis;

Morto ebligis al ŝi posedi nemoveblaĵojn (hereditajn de la gepatroj

kaj la unua edzo), Morto liberigis ŝin de mia patro, senutila kaj ĉiam grumblanta,

Morto solvis ŝiajn ŝancelojn plurfoje. Ili du proksimiĝis kaj rilatis agrable.

Panjo ŝatis promeni tra tombejo, kaj ŝi preferis iri buse ol ke ni veturigu ŝin.

Sed ĉi-foje Panjo koleris al sia amikino Morto. Ŝajne Panjo ne rezignis

revojn pri tiu kretena profesoro doktoro, kun tia cinika rideto,

kun tiuj malnovmodaj okulvitroj. Kial li ne mortis pli frue, por ne turmenti Panjon?

Kiel li aŭdacis eviti Panjon? Kial li simple ne akceptis esti oferita al ŝia pasio,

kiel tiomaj aliaj? Mi koleris kontraŭ la nekonato. Mi koleris ke li aŭdacis morti

ĝuste nun, dum mi serĉis Dancistinon. Ĉar mi bezonis la helpon de Panjo.

Kaj Panjo silentis senlime.

 

Por mi estis novaĵo ke Panjo kapablas ami viron. Mi pensis ke ŝi povas nur

verki pri sentoj, anstataŭ vere ilin posedi.

* * *

Pli ol unu jaron Panjo silentis. Mia fratino Venia komplete perdis la nervojn.

Ŝi psike malsaniĝis. Nokte ŝi freneze ridadis senkiale. Iam Venia eliris nuda surstrate.

Skizofrenio. Post ses monatoj en kliniko ŝi revenis dudek kilogramojn pli peza,

sed trankvila. Ŝi estis la unua tia kazo en psikiatrio; neniun alian oni

kuracis pro skizofrenio. Sed Venia resaniĝis, edziniĝis kaj naskis sovaĝajn

ĝemelojn.

 

Venia aktoris malsanon. Certe ke ŝi estis iom freneza, sed veran skizofrenion

ŝi neniam havis. Iu estimata doktoro donis tiun diagnozon, ĉar ŝi bone aktoris.

 

Kiam Venia revenis el la kliniiko, Panjo denove ekparolis. "Fenikso mia!", kaj

brakumis sian plej ŝatatan infanon. Ankaŭ Ani aperis, kun kukoj, por bonvenigi

la fratinon. Ekde tiam Panjo kondutis preskaŭ normale. Krom noktaj konversacioj kun Morto/

 

Dum ŝi silentis, eĉ kun Morto ŝi ne komunikis. Ŝi volis puni nefidelan amikinon

per ignorado. Kaj nun ili kunparolis ĉiun nokton; foje ridis, foje kverelis,

foje pridiskutis diversajn problemojn.

 

La Voĉon de sinjorino Morto mi neniam aŭdis. Venia jes. "Kareseme ŝi parolas,

alloge", priskribis mia fratino.

* * *

"Stanislao, fidinda mia filo!", vokis min ordoneme Panjo.

Enirinte en ŝian mansardon mi trovis ŝin solene vestita, en nubo de luksa parfumo

kiun mi kunportis el lasta navigado.

"Starlislao kara, mi iras nun dormi. Sed mi ne vekiĝos. Ne paniku. salutu ĉiujn;

Venian, Ani, Filipon kaj Toni. Aj! ne troigu, mi nur ŝanĝas la veston,

komprenu! Post mia entombigo vi organizos funebran festeton, laŭ kutimo.

Tiam, kaj ne antaŭe! prenu el mia tirkesto leteron, kaj donu ĝin al tiu

kies nomo troviĝas sur ĝi. Ĉu vi komprenis, Stanislao?"

 

Al Panjo ne indis iel rezisti. "Jes, kara Panjo, ĉion mi faros laŭ

via deziro",

mi promesis.

* * *

Post tri tagoj ni entombigis Panjon. Trumpetoj ludis Silenton: mia snoba frato

Filipo tion mendis. Panjo estis kontenta: ĉio glata kaj eleganta.

Apud la ĉerko staris ni, familio: Venia kun edzo kaj ĝemeloj, Ani kun sia

gejo, Filipo kun graveda fianĉino, Toni kun sia dikulino kaj kvin filoj.

Alvenis amikoj kaj konatoj, por esprimi la kondolencon.

 

Tuj antaŭ la starto de la ceremonio eniris lasta funebranto; invalidino sur

ĉarumo puŝita de monakino. Kiu estas tiu?

Ŝi alproksimiĝis kaj donis la manon al mi: "Mian kondolencon, Stanislao."

Sama infana voĉo, kiel antaŭ dudek jaroj.

 

Antonia postvivis teruran trafikan akcidenton kaj perdis ambaŭ krurojn,

ĝis la koksoj. Mia Dancistino nun dancis per la manoj.

Mi prenis rozon kaj manplenon da tero kaj ĵetis en la tombotruon. "Bonan nokton, Panjo!"

 

Ni ĉiuj revenis kune en nia hejmo, por la funebrofesto honore al Panjo.

Mi forsendis la monakinon: "Ne necesas, ke vi misuzu vian tempon; mi persone

prizorgos Antonian kaj revenigos ŝin." Antonia mute kapjesis kaj la monakino foriris.

* * *

$$Antonia restis vaga. Nur deksepjara ŝi akcidentis kaj perdis la krurojn.

Probable neniu viro havis intereson por ŝi. "Nur pri vi mi ĉiam pensis"./

mi kredis tiujn vortojn ŝiajn.

 

Kvankam konfuzita, mi ne forgesis la promeson al Panjo;

nun venis la momento por malfermi tiun tirkeston.

"Por Antonia", estis skribite sur blanka koverto. Ne, mi ne estis ŝokita:

Panjo ja estis sorĉa. Kun rideto anĝela, Antonia malfermis la leteron.

"Mi volas ke vi vidu, Stanislao", ŝi insistis.

 

En la koverto estis kelkaj monbiletoj, tutviva ŝparo de Panjo, kaj ora

medaliono kun engravurita strigo; ĝin Panjo neniam demetis.

Mi eĉ pensis ke ŝi kunportis ĝin en la tombon.

"Por vi kaj por la nepoj kiujn vi naskos al mi. Amas vin Bopatrino."

* * *

Mi aĉetis florvendejon. Mi ne plu iris navigadi, por esti apud mia edzino.

Ŝi bezonas helpon por ĉio. Ŝi meritas tiun helpon.

Antonia dancas per manoj, Kaj per lipoj. Kaj per tuta sia korpo fragila.

Sardelojn ni neniam manĝas. Antonia ankaŭ malŝatas tion.

Ŝi naskis al mi filinon. Mia filino nomiĝas Sofia. Honore al mia Panjo.

(el la revuo "$Femina",

numero 18, junio 2009)

 

 

Rendevuo kun la reĝino de la Majaoj.

 

Post dujara studado de la majaa civilizo mi venis fine $Hondurason

por viziti la restaĵojn de Kopan, grava kulturcentro de la Majaoj.

Mi rapidis tra parko al la rando de la urbeto kaj alvenis al la ruinoj

ĉirkaŭitaj per alta barilo el plektita drato. Ĉe la enirejo la gardisto, juna

Indiano, malvarme diris: "Vi ne povas eniri. Ni fermas je la kvina, do post kvin minutoj."

 

Post sensukcesa insistado mi retiris min malgaje. Post iu tempo mi revenis por vidi,

almenaŭ tra la dratbarilo, kelkajn el la monumentoj tiel bone konataj al mi.

Mi ŝtelrigardis tra la arbustaro. Blankaj ŝtonmonumentoj sin banadis

en la violkolora rebrilo de la vesperiĝa ĉielo. Mi rekonis la supron

de piramido, la konstruaĵon kun lumon portanta figuro, memstarajn steleojn.

Mi tremis pro emocio. Ĉu mi eltenos ĝis morgaŭ? Mi turnis min. Nenie videblis viva estaĵo.

 

Tiam, mi mem ne scias kiel tio okazis, sed la pinto de unu el miaj ŝuoj

enŝoviĝis en maŝon de la dratplektaĵo. Tuj poste la pinto de la

alia ŝuo

duonmetron pli alte. Kaj antaŭ ol mi povus pripensi la kondutregulojn de

ĝentlemano, mi trovis min aliflanke de la barilo, meze de mistera mondo

el la fora pasinteco. Ĉiu ŝtono tie estis trapenetrita de la spirito de la

popolo al kies kulturo min ligis ne nur granda scivolemo sed ankaŭ senfina estimo.

 

La tago jam preskaŭ tute estingiĝis kiam mi ekmarŝis al la norda parto de la urbo.

Mi descendis laŭ la larĝa ŝtuparego al la pilkludejo. Ĝi mezuras dek metrojn laŭ larĝo kaj

dudekon laŭ longo kun du milde deklivaj muroj laŭlonge de ambaŭ pli longaj flankoj.

En la mezo de tiuj muroj, tri metrojn super la grundo de la ludejo troviĝas

du ŝtonaj ringoj. Tra ili devis pasi la pilko ĵetita de unu aŭ la alia teamo.

La ludantoj rajtis bati la pilkon nur per femuro aŭ kokso; tio tre malfaciligis

la taskon, precipe se ni konsideras ke

la pilko estis el solida kaŭĉuko, do sufiĉe peza. Sendube tre malofte sukcesis

al iu ludanto doni tian "golon". Sed en tiaj esceptaj okazoj, la bonŝanca ludanto

kaj liaj kunuloj el la venka teamo rajtis aliri al la ŝtuparo sur kiu

sidis la reĝo kun sia akompanantaro kaj aliaj altranguloj, kaj forpreni de ili

ilian tutan juvelaron kaj aliajn ornamaĵojn.

 

Mi imagis la ludantojn, kiel ili ornamitaj per verdaj plum-ornamoj

kaj oraj zonoj descendas el la du vestejoj, kaj kiel ili kuras kaj

batas la pezan pilkon per siaj jam bluiĝintaj femuroj. Mi povis imagi

ankaŭ la altrangulojn sidantajn sur la tapiŝkovritaj ŝtuparegoj, ŝargitajn

per multkolore brilaj ornamaĵoj. Kiam en okazo de "golo" la ludantoj ekkuris

al ili, la gravuloj, forgesante pri sia digneco, ekkuris por fuĝi kaj savi

siajn malfacile akiritajn juvelojn. Nur la reĝo restis sidanta sur sia loko

kaj lasis ke oni lin senigu de liaj juveloj. Al li ne estis problemo

la sekvantan tagon ordoni ke oni ellaboru por li ankoraŭ pli belajn

kaj pli valorajn.

 

Mi daŭrigas mian rondiron palpante en la mallumo kaj stumblante tie kaj jene

sur iu ŝtono ne registrita en la planoj kaj libroj.

Jen mi troviĝas antaŭ ŝtuparo alta kaj tre kruta, kun la supra parto

kaŝita inter la arbokronoj. Mi palptiris la manon sur la vertikala surfaco

de unu el la ŝtupoj, poste de dua kaj tria. Jes, jes, nenia eraro.

La vertikalaj partoj de ĉiuj sesdeksep ŝtupoj estas plenskribitaj per reliefaj

hieroglifaj surskriboj, de unu flanko al la alia. Ili registras la tutan historion

de la popolo Maja. Tiu ŝtuparo iam estis la "fakultato por historio".

La nobeloj sendis siajn filojn ĉi tien por lernado. Por lerni la historion de sia popolo,

la junulo ekgrimpis la ŝtuparon en zigzago, sur la unua ŝtupo de maldekstre

dekstren, sur la dua de dekstre maldekstren, kaj tiel plu, konstante legante

la surskribojn. Super la lasta ŝtupo troviĝis eta templo kun pastro, profesoro de historio,

kiu ekzamenis la kandidaton, aprobis lian scion, aŭ resendis lin por ripeta ascendo.

 

Ankaŭ mi grimpas la krutaĵon zigzage, sed nur ĝis la kvina ŝtupo. Sur la supro

ne atendas min pastro, kaj ankaŭ la hieroglifoj ne rivelas al mi sian mesaĝon.

Feliĉaj tiuj, kiuj sciis legi tiujn ĉi reliefajn signojn sur la ŝtono.

Mi sentas min analfabeto. Krom la numeraloj, nomoj de tagoj kaj monatoj

kaj la nomoj de dioj kiuj reprezentas naturajn fenomenojn kaj terkulturajn laborojn,

mi preskaŭ nenion povas legi, same kiel la sciencistoj kiuj al tiu ĉi temo

dediĉas sian vivon. Je manko de scio, mi emocie travivas la momenton.

Meze de la profunda emocio mia nekapablo partopreni en la mistero de la Majaoj

transformiĝas en fizikan doloron. Mi sentas nur la batadon de la koro,

kiu igas mian sangon tremeti en la sama ritmo en kiu spiras la ŝtono

sur kiu mi sidas.

 

Mi palpas la arbojn kiujn mi ĉirkaŭiras kaj palpmarŝas sur vojetoj

al mi bone konataj el la libroj. Parkere mi konas ĉiun monumenton

kun ĉiuj ĝiaj mezuroj kaj distancoj en metroj kaj centimetroj,

kun ĉiuj desegnoj kaj hieroglifoj. Tamen, mi ne povis scii

pri la dornoplena arbusto ĉe la piedo de la "palaco kun surskriboj". Dank' al ĝi mi atingis

la "monumenton al la astronomia kongreso" kun disŝirita pantalono

kaj kelkaj gratvundetoj sur la manoj.

 

Por tiu kvarangula monumento, malpli alta ol unu metro, mi ĉiam sentis

apartan admiron. Sur ĉiu el la kvar vertikalaj flankoj de la ŝtonbloko

sidas po kvar reliefaj homfiguroj, super hieroglifo kiu indikas la devenon

de ĉiu el ili. Tiuj estis la dekses plej bonaj astronomoj el dekses majaaj

urboj, partoprenintaj en la signifoplena kongreso de astronomoj en la jaro 722-a de nia

erao, kun la celo akordigi la kalendarojn de la unuopaj urboj.

La rezulto de tiu unua kongreso de astronomoj en Ameriko estis kalendaro

de ĉiuj majaaj urboj akceptita kaj kiu laŭ ekzakteco tute ne postrestas la

kalendaron kiun ni hodiaŭ uzas. Tiu kalendaro estas gravurita sur la supra surfaco

de tiu miniatura monumento, antaŭ kiu mi staras.

 

Mi eksidas en la herbejon apud la kvarangula ŝtono en societo de dekses

elstaraj sciencistoj kaj tra la susurado de folioj en la venteto ŝajnas al mi aŭdi

ilian sciencan diskuton pri la moviĝo de la astroj, pri ekvinoksoj

kaj la eroj de tago kiujn oni devas organizi en regulojn.

Kiam mi forlasis la astronomojn, la luno disŝutis sian arĝentbluan lumon

super la ruinoj kaj la herbejoj inter ili.

 

Senhezite mi rekonis la "Diogenon de la Majaoj" en la reliefo sur iu muro,

kiu reprezentas viron sur unu genuo, kun torĉo en la mano.

Mi nur bedaŭris ke la torĉo estas el ŝtono kaj ne povas al mi lumigi la vojon.

 

Malantaŭ la longa "promenejo" limigita per ŝtonoj, mi eniras en la "orientan korton".

Mi rekonas la lokon laŭ la ŝtuparo kun du jaguaroj en reliefo maldekstre,

kaj la enirejo en du subteraj salonoj dekstre. Sed tio, kio min altiras momente,

ne troviĝas tie.

 

Subite, kvazaŭ io tre urĝa min atendus, mi ekrapidas sur vojeto gvidanta al nordoriento.

Mi ĉirkaŭiras arbojn kaj sensignifajn ŝtonojn kaj nur por minuto mi haltas

ĉe la "parolanta homo", vira kapo el verdeca ŝtono, unu metron alta,

kun gravuritaj "nubetoj" antaŭ la buŝo,

similaj al tiuj en la desegnitaj historietoj. Ĉu li estis pastro aŭ instruisto,

tiu homo certe konata pro tio kion li parolis, ni neniam ekscios.

 

Mi daŭrigas la esploradon per malrapidaj sed decidaj paŝoj

tra la ĉefplaco de la iama urbo. Nun mi ekrapidas al okcidento, kie

sur unusola placo troviĝas deksep monolitoj tri metrojn altaj.

Ĉiu el tiuj steleoj havas homan figuron en profunda reliefo sur unu sia flanko,

dum aliaj tri flankoj estas kovritaj per hieroglifaj surskriboj

dividitaj en kvadrataj kampoj. La figuroj de reĝoj kaj altrangaj pastroj, riĉe ornamitaj per pezaj juveloj

ĉizitaj en ŝtono, observas min el siaj malplenaj okulkavoj, kiujn en la mallumo

mi apenaŭ vidas. Sed mi ĉiujn preterpasas. Mi ne havas pli da tempo

ol por pasanta rigardo al ĉiu el ili. Nun mi tuŝetas kun etendita mano

kaj granda ekscito. Mi, por tiel diri, preterflugas la kvinan kaj la sesan monoliton

kaj haltas antaŭ la sepa. Kun tiu monolito mi havis rendevuon en tiu malhela romantika vespero

lumigita nur per la pala brilo de la luno kiu kaŝrigardas

de malantaŭ iu piramido.

 

Tiu monolito estas la sola kiu reprezentas virinon. Ĉiuj ceteraj dek-ses monolitoj

havas viran figuron, samkiel ĉiuj ceteraj monumentoj en Kopan

kaj ankaŭ en ĉiuj aliaj urboj en kiuj iam la Majaoj vivis.

Ŝian vizaĝon mi tuŝas per movoj similaj al karesoj kaj mi por momento

retenas la manon sur ŝia nazo difektita de la dekkvinjarcenta atendado

por tiu ĉi nia renkontiĝo. Sub la tuŝo de miaj fingroj la peza ŝtona juvel

aro

sur la kolo kaj brusto transformiĝas en orajn platetojn nobligitajn

per la klopodoj de la plej bonaj majstroj de foraj epokoj.

Sub la peza zono la longan jupon kovras retosimila plektaĵo de perloj kaj juvelŝtonoj.

Ilia pompo kaj la fantazie riĉa kapornamo el la plumoj de kecalo,

kies konturoj endesegniĝas en la malhelan ĉielon, atestas pri la alta

socia rango

de tiu ĉi virino. Ĉu ŝi estis reĝino de unu el la majaaj urboj,

aŭ eble ĉefpastro? Astronomo aŭ majstro de la hieroglifoj?

Al tiuj demandoj oni povos respondi verŝajne kiam la sciencistoj

deĉifros la hieroglifojn ĉizitajn sur la dorsa kaj

ambaŭ flankaj surfacoj de la monolito, el kiuj ĝis nun estas solvita

nur unu triono, malgraŭ la fortostreĉoj de sciencistoj el multaj landoj.

Intertempe la sciencistoj ŝin titolas Reĝino de la Majaoj.

 

Sed tio ĉi-momente ne havas gravecon. La solena vizaĝgesprimo de la sinjorino

alprenas veluran mildecon sub la karesoj de mia rigardo.

Ŝiaj lipoj ŝtoniĝintaj antaŭ jarmilo kaj duono,

nun ŝajnas etendiĝi en apenaŭ percepteblan rideton.

Ŝajnas al mi rimarki eĉ tremeton sur ŝiaj lipoj, kvazaŭ ili dezirus ekparoli,

malkovri al mi ian sekreton.

 

Profunde kortuŝita de la beleco, kiu malgraŭ la forpaso de la tempo

retenis sian brilon, mi forlasas la Reĝinon de la Majaoj nur kiam

en ŝiaj apenaŭ videblaj okuloj mi eksentas esprimon

kiun mi povus traduki nur kiel "la aŭdienco estas finita".

Tibor Sekelj

(el "Mondo de travivaĵoj")

 

 

Kompletigaj informoj pri Esperanta Ligilo

 

redaktoro: Olena Poŝivana

Velika Dijivska 22/226

ua-49068 Dnipro

Ukrainio

(r.p.: amatalena(cxe)ukr.net)

 

komputilbrajla asisto: j. Jelinek

Roztocka 1001

cz-514 01 Jilemnice, Ĉeĥio

(r.p.: lunalumo(cxe)atlas.cz)

(tel.: +420-481 543 200)

 

administrantino: Milena Jelinkova

Roztocka 1001

cz-514 01 Jilemnice, Ĉeĥio

(r.p.: lunalumo(cxe)atlas.cz)

(tel.: +420-481 543 200)

 

kasisto: Pier Luigi Da Costa

via di S. Maria del Giudice 2369

IT-55100 Lucca, Italio

(r.p.: dacostapl(cxe)gmail.com)

 

poŝtĉekkonto

IT67C 01005 13702 0000 0000 2799

je la nomo "Da Costa Libe")

ĉe Banca Nazionale del Lavoro (mallonge BNL) en Lucca

 

UEa-konto de Libe: libk-p

 

jarkotizo: 15 eŭroj

 

la lasta numero de esperanta Ligilo

legeblas ankaŭ en la retejo de Libe:

http:\\libe/slikom/info

 

Por ricevi la revuon retpoŝte skribu al:

masenkoai(cxe)mail.ru

---------------